Nắm được quy trình lễ ăn hỏi sẽ giúp bạn chủ động hơn cho ngày cưới của mình. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn từng quy trình chi tiết nhất.
Nguồn gốc và ý nghĩa sâu xa của lễ ăn hỏi
Lễ ăn hỏi cũng là một nghi lễ không thể thiếu trong phong tục cưới hỏi Việt Nam. Tuy nhiên không phải cặp đôi uyên ương nào cũng có thể nắm rõ hoặc hiểu hết được quy trình của lễ ăn hỏi. Tùy vào phong tục ở từng vùng miền mà nghi lễ này sẽ có sự tổ chức khác nhau.
Tên gọi “ăn hỏi” mang ý nghĩa tượng trưng cho việc nhà trai mang lễ vật đến “hỏi” cưới cô gái, đồng thời cũng ngầm khẳng định sự đồng ý “gả” con gái từ phía nhà gái thông qua việc nhận lễ vật.
Tại sao cần tìm hiểu quy trình lễ ăn hỏi chuẩn chỉnh?
Tuy cuộc sống hiện đại hóa đã làm đơn giản đi những nghi lễ truyền thống, nhưng lễ ăn hỏi vẫn giữ một vị trí quan trọng và được nhiều gia đình coi trọng trong ngày trọng đại của đời người.
Việc thực hiện đúng quy trình lễ ăn hỏi mang nhiều ý nghĩa, thứ nhất là thể hiện sự tôn trọng với văn hóa truyền thống, phong tục tập quán của dân tộc. Thứ hai, nó bày tỏ lòng thành kính với chính tổ tiên hai bên gia đinh. Cuối cùng, chuẩn bị chu đáo và đúng lễ nghi sẽ giúp tránh xảy ra sai sót, tiếc nuối không đáng có, tạo những kỷ niệm đẹp cho cặp đôi.
Quy trình lễ ăn hỏi ở miền Bắc
Quy trình lễ ăn hỏi miền Bắc sẽ được diễn ra theo những thủ tục sau:
Xem ngày lành tháng tốt
Đầu tiên bố mẹ của cô dâu và chú rể sẽ đi xem ngày để có được thời gian thích hợp cho đám hỏi. Thông thường thời gian làm đám hỏi sẽ cách thời điểm làm đám cưới là 1 tuần hay 1 tháng. Khi hai bên đã thống nhất được ngày thích hợp nhất thì lễ ăn hỏi sẽ được tiến hành tổ chức ở tại gia đình nhà cô dâu.
Chuẩn bị trước cho lễ hỏi
Ngay sau gia đình của hai bên sẽ thống nhất với nhau về số lượng lễ vật (hay còn gọi là tráp), số lượng tráp ăn hỏi có thể là 3 tráp, 5 tráp, 7 tráp, 9 tráp hoặc 11 tráp tùy vào gia đình nhà gái yêu cầu. Dựa vào số lượng các tráp mà hai bên gia đình cần chuẩn bị đội hình nam nữ trẻ, chưa vợ, chưa chồng để đỡ lễ vật. Trong tráp cưới hỏi cần phải có lễ đen, đây là phong bì nhà trai chuẩn bị để thắp hương trên bàn thờ nhà gái.
Trong lễ ăn hỏi đẹp ở miền Bắc số lượng các tráp ăn hỏi luôn luôn là số lẻ vì họ thường quan niệm số lẻ là tượng trưng cho yếu tố dương. Tuy nhiên số lượng lễ vật trong mỗi tráp lại bắt buộc phải là số chẵn bởi vì “số chẵn” là biểu tượng cho có đôi có cặp.
Trao lễ vật
Khi đến giờ đẹp, bên nhà trai sẽ đem các trap ăn hỏi đã được chuẩn bị từ trước sang nhà gái, đoàn nhà trai sẽ trao những lễ vật này cho đội nhận tráp của bên nhà gái. Đồng thời đội bê tráp nhà trai và đội bên tráp nhà gái sẽ trao phong bao lì xì cho nhau với số tiền đã được hai gia đình thống nhất từ trước.
Cô dâu ra mắt gia đình hai bên
Trao tráp diễn ra xong xuôi hai bên gia đình sẽ ngồi lại nói chuyện với nhau, gia đình nhà gái và nhà trai sẽ giới thiệu các đại diện xuất hiện trong buổi lễ. Gia đình nhà gái nhận lễ đồng thời mẹ cô dâu và mẹ chú rể sẽ mở các tráp lễ. Bố mẹ cô dâu sẽ dâng lễ và thắp hương bàn thờ gia tiên.
Ngay sau đó, gia đình nhà gái sẽ cho phép chú rể lên phòng để đón cô dâu xuống dưới ra mắt mọi người, trước khi chú rể nên đón cô dâu tuyệt đối tránh, không được ở trong lễ ăn hỏi. Lúc này cô dâu và chú rể sẽ xuống rót nước và đi mời nước gia đình hai bên.
Trả quà, lại quà trong lễ ăn hỏi
Sau khi đã nhận lễ và bàn bạc xong nhà gái sẽ trả lại các mâm tráp và chia lại quả cho nhà trai. Không được dùng kéo cắt mà phải dùng tay xé khi chia đồ, đồ lại phải là số chẵn, khi nhà gái trả lại các mâm tráp thì phải để ngửa nắp tráp, không được đóng lại.
Quy trình lễ ăn hỏi ở miền Nam
Quy trình lễ ăn hỏi của miền Nam những nét khá giống quy trình lễ ăn hỏi của người miền Bắc. Tuy nhiên, về mặt sính lễ ăn hỏi cũng có những sự khác biệt cơ bản như sau:
Người miền Nam quan niệm số tráp trong lễ ăn hỏi phải luôn là số chẵn, và số vật phẩm trong tráp phải là số lẻ, họ sẽ sử dụng 4, 6, 8, 10, 12 tráp. Hầu hết sẽ sử dụng 6 tráp vì họ quan niệm số 6 là biểu tượng cho sự hạnh phúc, tài lộc và may mắn.
Với người miền Nam, tráp thường được đựng ở trong mâm sơn son thếp vàng sau đó sẽ phủ khăn màu đỏ kín đáo. Tuy nhiên họ không chọn bánh chưng, bánh dày hay bánh cốm như người miền Bắc mà sẽ sử dụng bánh phu thê hay còn được gọi là bánh xu xê.
Bên cạnh đó, trong mâm lễ của người miền Nam luôn phải có gà hoặc lợn quay vì theo họ đây là biểu tượng cho sự sung túc, đầy đủ, giàu có, thịnh vượng.
Quy trình làm lễ ăn hỏi của miền Trung
Quy trình lễ ăn hỏi miền Trung luôn mang lại cảm giác chân thật, sự gần gũi. Các lễ vật trong đám ăn hỏi của người miền Trung cũng rất gần gũi và nhẹ nhàng, đơn giản.
Lễ ăn hỏi ở miền Trung cũng bao gồm những vật đơn giản như trầu cau, bánh phu thê, chè, thuốc lá, rượu… Tuy nhiên ở miền Trung còn có thêm cặp nến tơ hồng se duyên, đây là một trong những lễ vật quan trọng.
So sánh tổng quan quy trình lễ ăn hỏi 3 miền
Để dễ dàng hình dung sự khác biệt giữa lễ ăn hỏi ở ba miền, chúng ta có thể so sánh theo các tiêu chí chính như sau:
| Tiêu chí | Miền Bắc | Miền Trung | Miền Nam |
| Phong cách | Tinh tế, Trang trọng | Đậm đà Bản sắc, Tình thân | Cởi mở, Phóng khoáng, Chân thành |
| Số lượng tráp | Thường là số chẵn (5, 7, 9,…) | Thường từ 3, 5 hoặc 7 tráp | Thường từ 1 đến 3 tráp |
| Lễ vật | Cầu kỳ, Đa dạng lễ vật | Giản dị, Thiết thực, Đặc sản vùng | Đơn giản, Tính ứng dụng cao, Tinh tế |
| Nghi thức | Trang trọng, Nhiều nghi lễ chi tiết | Giữ nghi lễ cốt lõi, Ấm cúng | Gọn nhẹ, Tự nhiên, Thân mật |
| Không khí buổi lễ | Nghiêm trang, Nề nếp | Ấm cúng, Thân tình | Vui vẻ, Hòa thuận |
Chuẩn bị cho lễ ăn hỏi – Checklist chi tiết và lời khuyên hữu ích
Lên kế hoạch và dự trù ngân sách
Đương nhiên rồi, dù bạn làm bất cứ việc gì thì lên kế hoạch trước khi thực hiện luôn là điều cần thiết. Việc có dự trù trước khi tổ chức lễ ăn hỏi sẽ giúp bạn chủ động hơn trong các công việc, tránh các phát sinh không mong muốn.
Các hạng mục cần có sự cân đối trước như: lễ vật, thuê địa điểm (nếu có), trang phục, đi lại, cỗ bàn (nếu tổ chức tiệc),… sau đó so sánh giá cả và nội dung dịch vụ của từng đơn vị nếu có.
Lựa chọn lễ vật phù hợp với gia đình và phong tục
Khi lựa chọn lễ vật, hãy tham khảo ý kiến của nhiều thành viên trong gia đình hoặc những người có kinh nghiệm. Tìm hiểu kỹ về phong tục tập quán của từng vùng miền để tránh có sự thiếu sót.
Chuẩn bị nhân sự và phân công công việc
Đây là thời gian cần có sự tham gia của nhiều thành viên trong gia đình, chính bởi thế nên bạn có thể huy động nhân sự và phân công công việc cho từng người. Mỗi người sẽ có một nhiệm vụ riêng, tránh ai cũng bối rối, gây lộn xộn trong khâu tổ chức. Ví dụ như đại diện gia đình phát biểu, người bê tráp, người chuẩn bị hậu cần (đồ uống, khăn giấy,…)….
Lưu ý về trang phục và tác phong
Về trang phục cũng như tác phong thì nên chọn lựa những outfit lịch sự, trang trọng, phù hợp với không gian tổ chức. Cử chỉ nhã nhặn, thể hiện sự tôn trọng với mọi người xung quanh.
Cô dâu, chú rể nên giữ thái độ vui vẻ, tươi tắn nhưng vẫn phải giữ sự trang trọng, nghiêm túc.
Các vấn đề phát sinh thường gặp và cách xử lý
Trong khi tổ chức, rất có thể sẽ có một số sự cố phát sinh như thời tiết xấu, giao thông ùn tắc, lễ vật thiếu, khách đến muộn,… Việc bạn cần làm là giữ bình tĩnh để đưa ra phương án giải quyết. Có thể dự trù trước và có phương án dự phòng cho các tình huống này.
Tóm lại
Với các cặp đôi uyên ương, các phong tục và tập quán của từng nơi, từng vùng miền sẽ làm quy trình lễ ăn hỏi trở nên khác nhau. Chính vì thế nên cả hai cần phải có sự bàn bạc và thống nhất kỹ lưỡng nhất để có một lễ cưới truyền thống ý nghĩa nhất, không đi ngược lại với phong tục tập quán của từng vùng miền.
